İran gerilimi, Avrupa’da Rus gazı yasağını tartışmaya açtı

İsrail–Hizbullah ve İran kaynaklı olası misillemeler, doğal gaz piyasasında risk primini tetikleyerek fiyatları yukarı taşıdı. Hürmüz Boğazı üzerinden tanker akışında yaşanan aksamalar, dünya LNG ticaretinin yaklaşık beşte birini karşılayan bu stratejik güzergâhta arz kayıpları endişelerini güçlendirdi. Katar’a ait üretim sürelerinde yaşanan kesintiler de piyasalarda tedirginliği artırdı. AVRUPA GAZ FİYATLARI REKOR ARTIŞLARI Hollanda’da işlem gören TTF endeksi üzerinden nisan kontratları, 27 Şubat’ta 31,95 avrodan kapanırken, 2 Mart’ta jeopolitik gerilimin etkisiyle %38,4 artışla 44,5 avroya ulaştı ve 3 Mart’ta %20,4 artsa da 54,29 avroya yükseldi. Böylece saldırılar öncesi seviyelere göre toplam artış yaklaşık %69,9 olarak ölçüldü. AVRUPA’NIN RUSYA BAĞIMLILIĞI AZALIYOR Ukrayna savaşı öncesinde AB’nin gaz ihtiyacının yaklaşık %45’i Rusya’dan karşılanırken günümüzde bu oran yaklaşık olarak %13’e geriledi. Avrupa ülkelerinin doğal gaz stoklarındaki doluluk oranı da şu anda yaklaşık %30 seviyesinde bulunuyor. Energy Aspects’ın kıdemli Avrupa Gaz Uzmanı Erisa Pasko, AB’nin Rus gazından tamamen kopuş yönündeki süreci sürdürdüğünü belirterek, “Rusya–Ukrayna arasında bir barış gelişse bile AB’nin 2027’de yürürlüğe girecek Rus LNG yasağını geri çevirmesi beklenmiyor” dedi. Pasko ayrıca arz-talep esnekliğinin kaybolduğunu ve Orta Doğu kaynaklı uzun vadeli kayıpların fiyatları yukarı çekebileceğini vurguladı. AVRUPA, ABD LNG’SİNE DAHA BAĞIMLI HALE GELİYOR ICIS Küresel LNG Uzmanı Ed Cox, 2026 yılında Avrupa’ya gelecek LNG’nin yaklaşık %60’ının ABD’den geleceğini öngörürken, “ABD LNG’sine bu düzeyde bağımlılık riskler içerir; ancak AB’nin önceliği Rus gazını tamamen devre dışı bırakmak” dedi. Cox, ABD LNG bağımlılığının bazı avantajları olsa da riskler taşıdığını ifade ederek, Avrupa’nın farklı kaynaklardan LNG tedarik ettiğini ve Katar’dan istikrarlı akışın önemini vurguladı. AB STRATEJİSİ: LNG İTHALATINI ÇEŞİTLENDİRMEK VE YENİLENEBİLİR ENERJİYE GEÇİŞ Cox, Avrupa’nın önümüzdeki on yıl boyunca LNG’ye bağımlı kalacağını ve gaz talebini düşürüp yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmayı hedeflediğini belirtti. Ancak Katar ve yeni projelerden gelebilecek arz artışlarının bu durumda ortaya çıkabilecek kesintileri telafi etmekte sınırlı kalacağı uyarısını yaptı.