Kadın Emeği ve İstihdamda Cinsiyet Eşitsizliği: 2025 Gözlemleri ve Talepler

Mart 2026’da yayımlanan bir rapor, çalışma yaşamında kadınların karşılaştığı zorlukları verilerle yeniden gösteriyor. Çalışma çağındaki kadın nüfusunun büyük bir bölümü iş gücüne dahil olmaktan uzakta kalırken, mevcut tablo derinleşen ekonomik kriz ve yükselen hayat pahalılığıyla daha kırılgan hale geliyor.

Kayıt dışı çalışma sorunu hala önemli bir paya sahip. 2025’in dördüncü çeyreğine ilişkin bulgular, 10 milyon 753 bin çalışan kadından 3 milyon 150 bininin kayıt dışı olduğunu ortaya koyuyor. 2021’de %35,8 olan kayıt dışılık oranı 2025’te %29,3’e gerilerken, çalışan her üç kadından biri sosyal güvenceden yoksun kalmaya devam ediyor. Tam zamanlı çalışanlarda kayıt dışılık %21,1 iken, kısmi zamanlı çalışanlarda bu oran %60,7’ye kadar yükseliyor, bu da güvencesizliğin boyutunu açıkça gösteriyor.

İstihdamdaki cinsiyet farkı ise hâlâ belirgin. 2024’te %32,5 olan kadın istihdam oranı 2025’in dördüncü çeyreğinde %31,9’a geriledi; aynı dönemde erkekler %66,5 seviyesinde kaldı. Bu veriler, kadın ve erkek istihdamı arasındaki farkın yaklaşık 34–35 puan olduğunu işaret ediyor. Ev işleri ve bakım gibi yapısal engeller nedeniyle iş gücüne katılamayan kadınların sayısı 21 milyon 548 bin olarak kayda geçti. Dar tanımlı kadın işsizliği 2025 son çeyrekte 1 milyon 344 bine gerilerken, geniş tanımlı kadın işsizliği 2024’te %37,3’ten 2025’te %38,7’ye yükseldi; zaman ile ilgili eksik istihdam ve potansiyel iş gücü artışı bu artışı destekliyor.

Sendikal örgütlenme ve dünya sıralamaları kapsamında Türkiye, Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 Küresel Cinsiyet Açığı Raporu’nda 148 ülke arasında 135’inci konumda bulunuyor. Kadınların sendikal olarak örgütlenmesi de sınırlı; 2025 Temmuz verilerine göre resmi sendikalaşma oranı %11 iken, kayıt dışı istihdam dahil edildiğinde gerçek kadın işçi sendikalaşma oranı yaklaşık %7’ye düşüyor.

Çözüm talepleri için DİSK/Genel-İş, çalışma yaşamındaki sorunları şu başlıklarla ele alıyor:

• Kadına yönelik ayrımcılığın sona ermesi
• Esnek ve güvencesiz çalışma biçimlerinin son bulması
• Bakım hizmetlerinin kamusal ve ücretsiz olarak sunulması
• 8 Mart’ın ücretli izin olarak tanınması
• Kadınların sendikal örgütlenmesinin önündeki engellerin kaldırılması
• ILO 190 sayılı sözleşme ile 6284 sayılı Kanun’un etkin uygulanması