Her dört yaşlıdan biri risk altında!

Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2025 verileriyle yaşlı nüfus yeniden derinlemesine incelendi. 65 ve üzeri grubun toplam nüfusa oranı %11,1 olarak kaydedildi; son beş yılda ise bu grup nüfusta önemli bir artış yaşandı. 2020’de 7 milyon 953 bin 555 olan yaşlı nüfus, 2025 itibarıyla 9 milyon 583 bin 59’a ulaştı. Bu dönemde toplam nüfusta yaşlı payı 9,5’ten 11,1’e yükseldi. Cinsiyet dağılımında 2025 verilerine göre yaşlılarda erkekler %44,7, kadınlar %55,3 olarak belirlendi.

Demografik dönüşüm olarak nitelendirilen sürecin çerçevesinde, küresel yaşlanma eğilimleriyle uyumlu bir şekilde doğurganlık ve ölüm hızı düşüşleri ile sağlık alanındaki ilerlemeler, yaşam standardı ve doğumda beklenen yaşam süresinin artışını tetikleyerek nüfusun yaş yapısını değiştirdi.

Nüfusun Yaşlanma Hızı konusunda yapılan projeksiyonlar, ileriye dönük olarak yaşlı nüfusun oranının artacağını gösteriyor. Ana senaryo, 2030’da %13,5, 2060’ta %27, 2100’de ise %33,6 gibi bir pay öngörüyor. Düşük senaryoda 2100’de her 100 kişiden yaklaşık 43’ünün yaşlı olması beklenirken, yüksek senaryoda bile 2080’de %29,8’e kadar çıkması öngörüldü. Ortanca yaş, 2019’da 32,4 iken 2024’te 34,4’e yükseldi; 2024’te erkeklerde 33,7, kadınlarda 35,2 olarak kaydedildi. Ana senaryoda ortanca yaşın 2030, 2040, 2060, 2080 ve 2100 için sırasıyla 37,1; 41,4; 48; 51,5 ve 52,2 olması öngörülüyor.

Yaşlı nüfusu yaş gruplarına göre incelediğimizde 2019’da %62,8’i 65–74, %28,2’si 75–84 ve %9,1’i 85+ grubunda yer alırken, 2024 yılında bu oranlar sırasıyla %63,4; %28,8 ve %7,8 olarak kaydedildi. 100 yaş ve üzeri yaşlıların payı ise 2024’te 7.632 olarak belirlendi.

Uluslararası karşılaştırmalar kapsamında 2024 dünya nüfusu 8 milyar 161 milyon 973 bin iken yaşlı nüfus 833 milyon 481 bine ulaştı ve dünya genelinde yaşlıların payı %10,2 oldu. En yüksek yaşlı nüfus oranlarına sahip ilk üç ülke Monako, Japonya ve İtalya olarak sıralanırken Türkiye, 194 ülke arasında 75. sırada konumlandı.

İller bazında bakıldığında Sinop, %21,7 ile en yüksek yaşlı nüfus payına sahip il olurken onu %21,1 ile Kastamonu, %20 ile Giresun izledi. En düşük pay Şırnak (%3,8), Şanlıurfa (%4,5) ve Hakkari’de (%4,7) görüldü. 2024 yılında yaşlı nüfusunun toplam nüfusa oranının %10 ve üzeri olduğu il sayısı 60 olarak kaydedildi.

Hayat Tabloları 2021–2023 sonuçlarına göre doğuşta beklenen yaşam süresi Türkiye için ortalama 77,3 yıl; erkekler için 74,7 yıl ve kadınlar için 80,0 yıl olarak hesaplandı. 65 yaşına ulaşan bir kişi için beklenen yaşam süresi ise ortalama 17,4 yıl. Kadınlar, erkeklerden daha uzun yaşıyor ve bu fark 5,3 yıl olarak belirtildi. 65 yaşında olanlar için 75 yaşta beklenen yaşam süresi 10,5 yıl; 85 yaşında ise 5,5 yıl.

Kadınlar Yalnızlığa Terk Edildi: 1 Milyon 750 Bin Yaşlı Tek Başına Yaşıyor verileri, 2024’te toplam 26 milyon 599 bin 261 hane içinde 65 yaş ve üzeri en az bir yaşlı bulunan hanelerin oranını %25,3 olarak gösterdi. Bu hanelerden 1 milyon 750 bin 900’ünü tek yaşayan yaşlı fertler oluşturdu; bunların %74’ünü kadınlar, %26’sını erkekler oluşturdu. Tek kişilik yaşlı hanelerin en yüksek oranı Balıkesir (%34,4) ve Çanakkale (%34,1) illerinde kaydedildi; Hakkari’de bu oran en düşük (%8) olarak belirlendi.

Yaşlı nüfus içinde okuma yazma bilmeyenlerin oranı 2019’da %16,9 iken 2023’te %12,5’e geriledi. Yaşlı kadınlarda okuma yazma bilmezlik oranı 2023’te %19,9 iken erkeklerde %3,3 olarak kayıtlara geçti. Eğitim durumuna göre cinsiyete dayalı farklar belirgin; tüm eğitim düzeylerinde erkek yaşlı nüfus payı daha yüksek oldu. Medeni durum açısından da eşleri ölü olan kadınların oranı eşleri ölü olan erkeklerden dört kat daha fazla olarak belirlendi.

Yaşlılar Yoksulluk ve Evde Bakım konusundaki veriler, 2024’te toplam nüfusta yoksulluk veya sosyal dışlanma riski %29,3 iken yaşlılarda %23,3 olarak kaydedildi. Yaşlı erkeklerde bu oran %22,3, yaşlı kadınlarda ise %24,2 olarak görüldü. İşgücü verileri, 2019’da %53 olan geniş nüfusun istihdam oranını 2023’te %53,3’e yükseltti; yaşlılar için istihdam oranı 2019’da %12 iken 2023’te %12,2 olarak belirlendi. 2023 yılında yaşlı nüfusun %57,7’si tarım, %32,1’i hizmetler, %7,3’ü sanayi ve %2,8’i inşaat sektöründe çalıştı.

Türkiye Yaşlı Profili Araştırması 2023’te işlevsel zorlukları olan yaşlılar incelendiğinde görme %10,1, duyma %10,6, konuşma %2,2 ve hareket/kaldırma zorlukları %27,1 olarak tespit edildi. Ayrıca yürüme ve taşıma gibi temel hareketlerde güçlük çekenlerin oranı %29,7 ve yaşa bağlı bilişsel zorluklar %13,8 olarak kaydedildi.

Günlük Yaşam ve Evde Bakım konusuna ilişkin veriler, Yaşlı Profili sonuçlarına göre evde bakım ihtiyacını 2023 için %16,4 olarak gösterdi. 65–74 yaş grubunda bu oran %10,5 iken 75 ve üstü için %26,9’a yükseldi. İnternet kullanımı ise 2019’da %19,8 iken 2024’te %46,9’a çıktı; erkekler %55,3, kadınlar %39,3 olarak kaydedildi.