Cüzdanlarda o kaldı: 200 TL

Türkiye’de nakit piyasasında dengeler köklü bir değişim yaşıyor. Günlük harcamaların temelini oluşturan küçük ve orta ölçekli banknotlar piyasa dışı kalırken, hakim güç artık 200 TL banknotlar gibi görünüyor. Bu dönüşüm, vatandaşların harcama davranışlarını ve genel fiyatlama dinamiklerini doğrudan etkiliyor.

200 TL’nin hakimiyeti konusundaki veriler, Mayıs 2023 itibarıyla her 100 banknottan 31’inin 100 TL banknotlardan oluştuğunu, Haziran 2023 itibarıyla ise 200 TL’nin öne geçtiğini gösteriyor. Mart 2026 itibarıyla dolaşımdaki toplam banknotların yaklaşık %60’ını yalnızca 200 TL banknotlar oluşturuyor; 100 TL banknotlarının payı ise %12,9’a kadar geriledi.

Banknot sayılarında artışa rağmen değer kaybı sürüyor. Haziran 2023 ile Mart 2026 arasındaki dönemde dolaşımdaki toplam kağıt para adedi %35,3 artışla 6 milyar 558 milyon adede çıktı. Ancak bu yükseliş, paranın satın alma gücünün artması değil, değer kaybı nedeniyle daha çok banknot basılmasına işaret ediyor. Özellikle 200 TL banknotları %145 artışla 3,9 milyar adede ulaştı; 100 TL banknotlarının sayısı %46,5 azalarak 848 milyon adede geriledi. 50 TL banknotları da %48,3 düşüşle 265 milyon adede indi. Küçük banknotlar (20, 10, 5 TL) hafif artış gösterse de, madeni para muamelesi görmeleri nedeniyle piyasa açığını kapatmaya yetmiyor.

Satın alma gücü ve dolar karşısında erime daha net biçimde ortaya çıkıyor. 2009’da piyasaya sürülen 200 TL banknotu ile tek seferde 129 dolar alınabilirken, günümüzde aynı seriyle toplam 385 TL tutarında bir sepetin karşılığı yalnızca yaklaşık 8,6 dolar ediyor. Aynı banknot setiyle 2009 yılında elde edilebilen dolar miktarı ise yaklaşık 248 dolar seviyesindeydi. Bu veriler, son 17 yılda Türk lirasının değer kaybını açıkça gözler önüne seriyor.